Hamilelik

Hamilelikte Kansızlık ve Demir İhtiyacı

Hamilelikte kansızlık, anemiye neden olabildiği gibi, gebelik sürecinde annenin yaşam kalitesinin düşmesine, erken doğum ve düşük riskine neden olabilir. Bu nedenle kansızlık sorunu yaşayan kadınların hamilelik sürecinde dikkatli olmaları gerekir. 

Hamilelikte demir eksikliğine karşı yeterli miktarda demir ve folik asit içeren besinlerin tüketilmesi gerekmektedir. Oksijen kanda hemoglobin adı verilen bir proteine bağlanarak taşınır. Alyuvarlarda bulunan hemoglobin aynı zamanda kana kırmızı rengi veren maddedir. Hemoglobinin normalden düşük olması ise anemi olarak isimlendirilir.

Kadınlarda özellikle hamilelik döneminde en sık karşılaşılan anemi türü demir eksikliği anemisidir. ART Tıp Merkezi Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı Op. Dr. Senai Aksoy hamilelikte kansızlık ve demir ihtiyacı hakkında bilgi veriyor.

Hamilelikte Kansızlık Neden Olur?

Demir, hemoglobinin ana yapısında bulunan bir elementtir. Amerika Birleşik Devletleri’nde kadınların %10 – 30’unun anemik olduğu düşünülmektedir. Kadınlar erkeklere göre anemiye biraz daha eğilimlidirler. Bunun temel nedeni adet kanamaları ile düzenli ve sürekli olarak kan kaybetmeleridir. Ayrıca kadınların beslenme alışkanlıklarının erkeklerden farklı olması da anemiye olan eğilimi arttırmaktadır. Hamilelik anemi riskini arttıran bir süreçtir.

Kan temel olarak 2 bölümden oluşur. Birinci bölüm şekilli elemanlar denilen akyuvar, ikinci kısım ise bu şekilli elemanları taşıyan sıvı yani alyuvar gibi hücreler.

Kırmızı kürelerin (alyuvar, eritrosit) plazmaya göre olan yüzdesine hematokrit adı verilir. Normalde hematokrit % 38 – 45 arasındadır. Yani kanın % 38 – 45’i şekilli elemanlar geri kalanı ise plazma tarafından oluşturulmaktadır. Hamilelik sırasında kan hacmi yaklaşık % 50 artar. Bu artışın büyük bir bölümü plazma kısmındadır. Alyuvarlar plazma kadar hızlı çoğalamazlar. Bu durumda kan içinde alyuvar konsantrasyonu azalır ve hamilelik öncesi dönemde olduğundan daha aşağılara iner. Bu durum özellikle hamileliğin ilk yarısında belirgindir.

hamilelikte kansızlıkHamilelik ilerledikçe alyuvar yapımı artar. Yapım artışı ise demire olan ihtiyacı arttırır. İlk başlarda gerek duyulan demir vücuttaki depolardan karşılanır ancak çoğu zaman bu depolar ihtiyacı karşılamada yetersiz kalır. Eğer kişi diyet ya da ilaçlar ile yeteri kadar demir almıyor ise anemi ortaya çıkar. Bu tür anemiye hemodilüsyonel anemi adı verilir.

Hamile kadınların yaklaşık % 20’sinin anemik olduğu bilinmektedir. Genel olarak hemoglobinin 10 gr/dL altında olması anemi olarak tanımlanır. Hemodilisyon varlığında hematokrit düzeyi % 38-45’den % 34 civarına düşer. Çoğul gebeliklerde bu değer % 30’a kadar inebilir. Gebeliğe bağlı bu fizyolojik hemodilusyon oksijen taşıma kapasitesinde bir azalmaya neden olmaz ve aneminin hamilelikte doğurduğu riskleri arttırmaz. Asıl problem olan hamileliğe anemik olarak başlamak ya da hamileliğin ilk 3 ayında anemik olmaktır.

Hamilelikte Kansızlık Nedenleri

  • Demir eksikliği anemisinin en sık karşılaşılan nedeni yetersiz demir alımıdır. Demir hayvansal gıdarlarda ve yeşil yapraklı sebzelerde bol miktarda bulunur.
  • Folik asit yetersizliği de anemiye neden olur.
  • Basur ya da benzeri patolojiler nedeni ile kronik kan kaybı
  • Gelişmekte olan bebeğin annesinin depolarını tüketmesi
  • Travma, kaza gibi durumlarda ani ve fazla miktarda kan kaybı
  • Diğer anemi nedenleri

Gebelikte Anemiyi Artıran Faktörler

Hamilelikte kansızlık sorunu kalıtsal nedenlere bağlı olarak gelişebildiği gibi, bazı faktörler kansızlık oranını artırabilir. Gebelikte kansızlığı artıran etkenler genellikle şunlardır:

  • Çoğul gebelik
  • Beslenme bozukluğu
  • Sigara kullanımı (besin maddelerinin emilimini azaltır)
  • Alkol kullanımı
  • Sindirim sistemi hastalıkları
  • Bazı ilaçların kullanımı

Gebelikte Demir Eksikliği Belirtileri Nelerdir?

Pek çok olguda kişi anemik olduğunun farkında değildir. Anemi birden değil de yavaş yavaş geliştiğinde vücut bu duruma tolerans geliştirir. Anemi sıklıkla, rutin yapılan incelemeler sırasında anlaşılır. En sık karşılaşılan belirtiler şunladır:

  • Halsizlik
  • Çabuk yorulma
  • Soluk görünüm
  • Çarpıntı
  • Merdiven çıkma, yürüyüş gibi aktivitelerde hemen yorulma ve nefes nefese kalma
  • Başdönmesi, baygınlık
  • Başağrısı
  • Tırnak diplerinin soluklaşması
  • Sarılık (nadir)
  • Karın ağrısı (nadir)

Bu belirtilerin büyük bir kısmının hamileliğin erken döneminde de normalde görülebilen yakınmalar olduğu gözden kaçırılmamalıdır.

hamilelikte kansızlık neden olurGebelikte Anemi Tanısı Nasıl Konur?

Aneminin tanısı çok kolaydır. Yapılacak olan bir kan sayımı ile anemi varlığı saptanabilir. İlk kontrolde yapılacak olan kan sayımı hamilelik öncesi anemi varlığının anlaşılması açısından önemlidir. Hamilelik takipleri sırasında kan sayımı 24 – 28. haftalarda tekrarlanmalıdır.

Hamilelikte Anemi Tedavisi

Tedavi sırasında anne adayının demir depolarının yeniden doldurulması amaçlanır. Bundan dolayı ağızdan alınan ilaçlar veriler ve demir açısında zengin bir beslenme programı uygulanır. Günlük doz 200 mg/gün elementer demirdir. Tedavi sonucunda anemi iyileşse bile demir depolarının dolmasını sağlamak için tedaviye 3 ay daha devam edilir.

Anemi tedavisinin bulantı, kusma, ishal, kabızlık, midede rahatsızlık gibi yan etkileri ortaya çıkabilir. Yan etkilerden kurtulmak için haplar yemeklerden sonra alınabilir. Anemi tedavisi esnasında anne adaylarının demirin emilimini azaltan besinleri tüketmemesi ve bu tarz ilaçları almaması gerekir. Bunlar arasında antiasit ilaçlar, yumurta, kalsiyum tuzları, süt ve süt ürünleri, tetrasiklin türü antibiyotikler, , yer alır. Demirin emilimini artırmak için demir ilaçlarının portakal suyu, proteinden zengin gıdalar ile birlikte ve aç karnına alınması uygun olur. Bununla beraber karaciğer, kırmızı et, yumurta, kuru bakla, tahıl, taze sebze, kuru meyve gibi demirden yana zengin gıdaların tüketilmesi gerekir.

Günlük Demir İhtiyacı Ne Kadardır?

YaşErkek (mg/day)Kadın (mg/day)
0-6 ay0.270.27
7-12 ay1111
1-3 yaş77
4-8 yaş1010
9-13 yaş88
14-18 yaş1115
19-50 yaş818
51 ve yukarısı yaşlar88
Hamileler27
Emzirenler (18 yaşından küçük)10
Emzirenler (18 yaşından küçük)9

Demir eksikliği hangi sorunlara yol açar?

Demir eksikliği anemisi hamilelikte bazı sorunlara neden olabilir. Bunların en önemlisi erken doğum riskindeki artıştır.

  • Erken doğum riskinde artış
  • Rahim içi gelişme geriliği
  • Düşük doğum ağırlıklı bebek
  • Doğum sonrası annenin iyileşmesinde gecikme
  • Doğum sonrası annede enfeksiyon riskinde artış
  • Doğumda normal miktardaki kan kaybının anemik kadında tehlike yaratacak düzeylere ulaşması

Demir Oranı Yüksek Olan Besinler

MaddePorsiyonDemir içeriği (mg)*
Biftek100 gram2.31
Tavuk100 gram1.13
İstiridye6 adet5.04
Karides8 adet1.36
Ton balığı80 gram konserve1.30
Ispanak1/2 kap, pişmiş3.20
Kuru erik5 adet1.06
Patates (kabuklu)1 ortaboy2.75
Kuru fasulye1/2 kap, pişmiş2.60
Mercimek1/2 kap, pişmiş3.30

Demir Eksikliği için Önlem Alma

  • Yeterli miktarda demir içeren besinler tüketin
  • Yeterli miktarda folik asit içeren besinler tüketin
  • Yeterli miktarda C vitamini alın. C vitamini demirin barsaklardan emilimini kolaylaştırır.
  • Kontrollerinizi ihmal etmeyin
  • Doktorunuz tarafından verilen vitamin ve demir ilaçlarını düzenli olarak kullanın
Yorumları Göster

Yorum Yap

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Yukarı