Harf Devrimi Tarihçe

28 Mayıs 1928'de Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM), resmi daire ve kuruluşlarda uluslararası rakamların kullanılmasına yönelik bir yasa çıkarttı. Yasaya önemli bir tepki gelmedi. Yaklaşık olarak bu yasayla aynı zamanda, harf reformu için bir komisyon kuruldu.

Aynı yılda kurulan “Alfabe Komisyonu”nun dokuz üyesi bulunuyordu. Ragıp Hulusi Özden, İbrahim Grantay, Ahmet Cevat Emre, Emin Erişirgil, İhsan Sungu, Avni Başman, Falih Rıfkı Atay, Ruşen Eşref Ünaydın ve Yakup Kadri Karaosmanloğlu'ndan oluşan kurul yeni Türk harflerini belirledi.

Mustafa Kemal, Türk Alfabesi’ni Dilci İbrahim Necmi Dilmen'den öğrenmiş, 4-5 Ağustos 1928 gecesi Başbakan İsmet İnönü'ye yeni harflerle mektup yazmıştı. 9-10 Ağustos akşamı Sarayburnu'nda düzenlenen bir dinletide ise Falih Rıfkı Atay, Atatürk'ün yeni harflerle yazdığı açıklamayı yüksek sesle okudu:
"Arkadaşlar, güzel dilimizi ifade etmek için yeni Türk harflerini kabul ediyoruz. Bizim güzel, ahenkli, zengin dilimiz yeni Türk harfleriyle kendini gösterecektir. Yüzyıllardan bu yana kafalarımızı demir çerçeve içinde bulundurarak anlaşılmayan ve anlayamadığımız işaretlerden kendimizi kurtarmak, bunu anlamak zorundasınız. Anladığımızın belirtilerine yakın gelecekte bütün dünya tanık olacaktır. Buna kesinlikle inanıyorum."

Atatürk, aynı gece Sarayburnu'nda halka şunları söylemiştir:
"Bugün yapmak zorunda bulunduğumuz çok değerli bir iş daha vardır: Yeni Türk harflerini çabuk öğrenmek… Kadına, erkeğe, hamala, sandalcıya, bütün yurttaşlara öğretiniz… Bunu yurtseverlik, ulusseverlik görevi biliniz. Bu görevi yaparken düşününüz ki bir ulusun, bir sosyal topluluğun yüzde onu ancak okuma yazma bilir, yüzde doksanı bilmezse, bundan insan olanların utanması gerek."

Atatürk, devrimi anlatabilmek için hemen yurt gezilerine başladı. Birçok yerde tahta başında yeni harfleri yazdı, yazdırdı. Yeni yazının ne denli kolay öğrenilebileceğini belirterek, her konuda olduğu gibi bu işte de ulusuna öncülük etti.

Türkiye Büyük Millet Meclisi, 1 Kasım 1928'de 1353 sayılı yasayla, yirmi dokuz harften oluşan yeni Türk Alfabesi’ni kabul etti. Yasa, 3 Kasım 1928 yılında Atatürk önderliğinde çıkartıldı ve Arapça yazı kaldırıldı. Yeni alfabenin bütün ulusa öğretilmesi için de "Millet Mektepleri" kuruldu.